1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. maddesi kapsamında, enflasyon hedefine ulaşılamaması halinde sapmanın nedenlerini ve alınacak önlemleri hükümete yazılı olarak bildirmekle yükümlü olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2025 yılına ilişkin aleni mektubunu yayımladı.Mektupta, 2024 yılı haziran ayında başlayan dezenflasyon sürecinin 2025’te de devam ettiği, sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenmenin bu süreci desteklediği vurgulandı. Ancak arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılık ve enflasyon beklentilerinin hedeflerle tam uyumlu seyretmemesinin dezenflasyonun hızını sınırladığı anlatım edildi.Merkez Bankası’nın açıklamaları şöyle: 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca, enflasyon hedefine ulaşılamaması halinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) hedeften sapmanın nedenlerini ve alınması gereken önlemleri Hükümet’e yazılı olarak bildirmesi ve kamuoyuna açıklaması gerekmektedir. 2025 yılı enflasyonu, hedef etrafında konulan belirsizlik aralığının üzerinde gerçekleşmiştir. Bu mektupta, söz konusu sapmanın nedenleri ile enflasyonun yeniden hedef patikasına yaklaştırılması amacıyla uygulanan ve uygulanacak politikalar özetlenmektedir. 2025 yılında Enflasyonu Belirleyen Unsurlar 2024 yılı haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci 2025 yılında da devam etmiş; sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme bu süreci desteklemiştir. Bununla beraber arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve beklentilerin hedeflerle tam uyumlu seyretmemesi dezenflasyonun hızını sınırlamıştır. Küresel emtia fiyatları yılın ilk yarısında enflasyon görünümünü desteklemiş; enerji ve tarımsal emtia fiyatlarındaki gerileme olumlu katkı sağlamıştır. Jeopolitik gelişmelere bağlı enerji eder oynaklığı ve bazı metal fiyatlarındaki artışlar dönemsel maliyet baskıları oluşturmuştur. Küresel arz zincirlerindeki normalleşme ve taşımacılık maliyetlerindeki düşüş bu etkileri kısmen dengelemiştir.KURAKLIK VE DON GIDA FİYATLARINI YUKARI ÇEKTİYurt içi arz koşullarında bilhassa kuraklık ve don hadiseleri gıda fiyatları kanalıyla enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmıştır. Bitkisel üretimdeki düşüşler üçüncü çeyrekte eder dalgalanmalarına sebep olmuş; bu gelişmeler beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini geçici olarak yavaşlatmıştır. Gıda fiyatlarındaki bu oynaklık, enflasyonun ana eğiliminde geçici bozulmalara yol açarken yılın son aylarında ılımlı seyreden hava koşulları ile beraber bu etkilerin kısmen zayıfladığı izlenmiştir.2025 yılında döviz kuru gelişmelerinin enflasyon üzerindeki etkisi geçmiş dönemlere kıyasla daha sınırlı kalmıştır. Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve talep koşullarının dezenflasyonist düzeyde kalması kur geçişkenliğini sınırlandırmıştır. Geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin güçlü olduğu kira ve eğitim gibi hizmet kalemlerinde eder artışları yüksek seyretmiştir. Bu kalemlerde geçmiş dönemde uygulanan tavan eder düzenlemelerinin ardından gözlenen telafi edici eder ayarlamaları da yıllık artış oranlarının yüksek gerçekleşmesine katkı sağlamıştır. Bununla beraber bilhassa kira enflasyonunda düşüş yıl sonuna doğru daha belirgin hale gelmiştir. Hizmet grubunda eder artışlarının genele yayılan bir manzara arz etmesi, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemeyi yavaşlatmıştır. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda yıl içinde yapılan ayarlamalar da enflasyon üzerinde etkili olmuştur. Özellikle tütün ürünleri, tabii gaz ve şebeke suyu kalemlerindeki eder gelişmeleri öne çıkmıştır. TALEP KOŞULLARI DEZENFLASYONU DESTEKLEDİTalep koşulları yıl genelinde dezenflasyonist seviyelerde seyretmiştir. Deprem sonrası konut inşaatına bağlı faaliyetler ile bazı dayanıklı tüketim kalemlerindeki eğilimler nedeniyle talepteki dengelenme kademeli gerçekleşmiştir. Enflasyon beklentileri çoğu kesim için yıl boyunca gerileme eğilimi göstermekle birlikte, hedeflerin üzerinde seyretmeye devam etmiştir. Bu hal dezenflasyonun hızını sınırlamıştır. Enflasyon beklentilerinde gözlenen iyileşme, nakit politikasının orta vadeli etkinliğini desteklemiştir. Ancak, beklentilerdeki iyileşme hızının sınırlı kalması dezenflasyon sürecinin sürekliliği açısından önemini korumuştur.MALİ DİSİPLİN DEZENFLASYONA KATKI VERDİ2025 yılında mali disiplinin korunması ve nakit politikası ile sağlanan güçlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine önemli katkı sağlamıştır. Bütçe açığının millî gelire oranı yüzde 2,9 olarak gerçekleşmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde, 2025 yılında enflasyonun hedefin üzerinde gerçekleşmesinde fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin hedeflerle uyumunun sınırlı kalması ile dönemsel arz şokları etkili olmuştur. Buna karşılık, sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme dezenflasyon sürecini desteklemiş; yılın son çeyreğinde enflasyonun ana eğiliminde belirgin bir iyileşme sağlanmıştır. Fiyat İstikrarını Sağlama Yolunda İzlenmekte Olan Para Politikası Stratejisi TCMB, 2025 yılı boyunca nakit politikası duruşunu, enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlemiştir. Bu çerçevede nakit politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla verilmiştir.TCMB, ocak ve mart aylarında siyaset faizi olan bir hafta vadeli repo ihale ürem oranını toplamda 500 baz puan indirerek yüzde 42,5 seviyesine getirmiştir. Mart ayı ortasında finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümü açısından oluşturabileceği riskleri sınırlamak için, gecelik vadede borç verme ürem oranı yüzde 46’ya yükseltilmiştir. Ayrıca bir hafta vadeli repo ihalelerine bir süre fasıla verilmiş ve fonlama gecelik borç verme ürem oranından yapılmıştır. Nisan ayında TCMB, finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyonun ana eğilimi üzerindeki etkilerine dikkat çekmiş ve siyaset faizini yüzde 46’ya; gecelik vadede borç verme ürem oranını yüzde 49’a, gecelik vadede borçlanma ürem oranını ise yüzde 44,5’e yükseltmiştir. Bununla birlikte, bir haftalık repo ihalelerine yeniden başlanacağını duyurmuştur. TCMB, siyaset faizini haziran ayında sabit tutmuş, takip eden dönemde ise yekün 800 baz puanlık indirimle 2025 yılı aralık ayı itibarıyla yüzde 38’e düşürmüştür. TCMB, 2026 yılı ocak ayında sınırlı bir indirim ile siyaset faizini yüzde 37 seviyesine getirmiştir. MAKROİHTİYATİ ADIMLAR SÜRDÜPiyasa mekanizmasının işlevselliğini artırmak, makro finansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla TCMB makroihtiyati siyaset uygulamalarına 2025 yılında da devam etmiştir. Makroihtiyati siyaset çerçevesinde, kur korumalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat payının artırılmasına yönelik uygulamalar parasal aktarımı desteklemiştir. Kredi gelişmeleri yakından izlenmiş; öngörülen patikadan sapma riskine karşı lüzumlu tedbirler devreye alınmıştır.TCMB’nin temel amacı eder istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olması hâlinde nakit politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda ise ilave makroihtiyati adımlar devreye alınacaktır. Enflasyon ve nakit politikasına dair gelişmeler ile orta vadeli tahminlerimizi kapsamlı bir şekilde ele meydan ve 12 Şubat tarihinde İnternet sitemizde yayımlanan “2026 Enflasyon Raporu-I” ile kısa ve orta vadede enflasyon hedefine ulaşmak için uygulanacak nakit politikasını daha detaylı olarak açıklayan “2026 Para Politikası” metni ilişikte bilginize sunulmaktadır.Kaynak: Haberler.com
News
