Keşfettiği yeni güve türüne eşinin adını verdi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bitlis Devlet Hastanesinde laboratuvar teknikeri olarak çalışırken Bitlis Eren Üniversitesi’nde (BEÜ) 2018’de lisans eğitimi tamamlayan Orak, Diyarbakır Selahattin Eyyubi Devlet Hastanesine atandı. Daha sonra aynı üniversitede yüksek lisans eğitimine başlayan Orak, çocukluğundan bu yana ilgi duyduğu güve ve kelebekler üzerine tez hazırlamaya karar verdi.KEŞFETTİĞİ YENİ GÜVE TÜRÜNE EŞİNİN ADINI VERDİDanışman hocası BEÜ Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kesran Akın’ın desteğiyle Diyarbakır’ın Eğil ilçesinde 3-4 yıl süren arazi çalışması yapan Orak, 97 Pyraloidea (uzun burunlu güve) türünü fer tuzağıyla topladı.Laboratuvarda bu örnekler üzerinde morfolojik ve gen analizleri yapan Akın ve Orak, bir güvenin “Tephris” cinsine ait yeni bir cin olduğunu belirledi.Yeni güve türüne çalışmalarında kendisini destekleyen eşi Yıldız Orak’ın adını veren Orak’ın, hocasıyla hazırladığı makale Zootaxa adlı bilimsel dergide yayımlandı.”BENİM İÇİN HEM BİLİMSEL HEM DE DUYGUSAL BİR SEMBOLDÜ”Orak, çocukluğundan bu yana doğaya ve bilhassa de böceklere karşı merakının olduğunu söyledi.Akademik hayata başladığında bu merakın ciddi bir çalışmaya dönüştüğünü anlatan Orak, “Yüksek lisans sürecinde BEÜ Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve danışmanım Prof. Dr. Kesran Akın’ın yönlendirmesi ve desteği benim için fazla değerliydi. Hocamın danışmanlığında Diyarbakır’ın Eğil ilçesinde fer tuzağı yardımıyla topladığımız 97 Pyraloidea türü üzerinde yaptığımız analizlerde biri literatürdeki örneklerle uyuşmuyordu. Laboratuvarda hocamla yaptığımız detaylı analizlerle bunun yeni bir cin olduğuna karar verdik.” dedi.”İKİ ÇOCUĞUMUN ANNESİ EN BÜYÜK DESTEKÇİMDİ”Yeni güve türünü tespit etmenin mutluluğunu yaşadığını anlatım eden Orak, “İki çocuğumun annesi bu yoğun araştırma sürecinde en aka destekçimdi. Arazide, laboratuvarda hep yanımdaydı. Bu nedenle dünyaya kazandırdığımız bu yeni türe onun adını vererek teşekkür etmek istedim. ‘Tephris yildizae’ ismini böylece belirledik. Benim için hem bilimsel hem de romantik bir semboldü. Çalışmamız akademik camiada önemli bir yeri olan Zootaxa dergisinde yayımlandı.” diye konuştu.”YENİ PROJELERDE YER ALMAYA DEVAM EDECEĞİM”Arazi çalışmalarıyla Türkiye faunası için iki yeni türün daha kaydını gerçekleştirdiklerini belirten Orak, şunları kaydetti:”Bu cin kayıtlar bilimsel envanter açısından fazla kıymetlidir. Diyarbakır’ın biyolojik çeşitlilik açısından ne kadar zengin olduğunu ortaya koymuştur. Türkiye’de Lepidoptera (pul kanatlılar) çalışmalarına yeni katkılar sunmak bizi mesut etti. Yeni türler keşfetmek yalnızca akademik değil ekolojik açıdan da geleceğe dair önemli veriler sağlıyordu. Sahada ve laboratuvarda çalışmalarımızı sürdürmek istiyorum. Bölgemizde halen keşfedilmemiş türler olduğuna inanıyorum. Bilimsel anlamda katkı sunmaya ve yeni projelerde yer almaya devam edeceğim.””3-4 YIL ARAZİ ÇALIŞMASI YÜRÜTTÜK”Prof. Dr. Akın ise yaklaşık 20 yıldır Türkiye’deki kelebek ve güve türleri üzerine çalışma yürüttüklerini dile getirdi.Avrupa, Asya, Afrika arasında bir köprü görevi gören Türkiye’nin hem nebat hem de hayvan türleri anlamında muazzam zenginliklere sahip olduğunu vurgulayan Akın, şu bilgileri verdi:”Yüksek lisans yapan öğrencim Yılmaz Orak ile 2018-2022 yılları arasında Diyarbakır’ın Eğil ilçesinde uzun burunlu güveler üzerine arazi çalışması yürüttük. O dönemdeki çalışmalarla Eğil ilçesinden yaklaşık 100 takson topladık. Bunların 79’u Diyarbakır için yeni kayıttı. Daha önce Diyarbakır’da sadece bu gruptan 56 cin biliniyordu. Bu anlamda ciddi katkılar sunmuş olduk. Ülkemiz fazla zengin bir çeşitliliğe biyoçeşitliliğe sahip. Kelebek ve güvelere ait 5 bin 600 cin bilinmektedir. Bunların gene yaklaşık 700’ü uzun burunlu güvelere ait.”Yüksek lisans çalışmasında tespit ettikleri 100 takson içinden birinin mevcut literatürdekilerden farklı olduğunu belirlediklerine dikkati çeken Akın, detaylı çalışmalarla bunun ‘Tephris’ cinsi olduğunu tespit ettiklerini söyledi.”BU BİLİNEN 11 TÜRDEN ÇOK FARKLIYDI”Tephris cinsinin tüm dünyada sadece 11 türle bilindiğini vurgulayan Akın, şöyle devam etti:”Bunun 7’si palearktik bölgede yayılış gösteriyordu. Bu tür, bilinen 11 türden fazla farklıydı. Genital ve morfolojik anlamdaki detaylı çalışmalarla türümüzün farklı olduğunu tespit ettik. Bunu alanımızda saygın bir mecmua olan Zootaxa dergisinde yayımladık. Öğrencim türe eşinin isminin verilmesini istedi. Bu çalışmalarda her zaman desteğini gördüğü eşine atfetmek istedi. Bu türe öğrencinin eşinin adını verdik. Türün adı ‘Tephris yildizae’ oldu. Arazi çalışmaları 2018-2022 yılları arasında oldu ancak örneklerin değerlendirilmesi ve teşhis edilmesi uzun zaman alıyor. 2025’te yayımlanan makale ile bu yeni türü literatüre kazandırdık.””DESTEĞİMİ DEVAM ETTİRECEĞİM”Yıldız Orak da eşinin yüksek lisans sürecinin pandemi dolayısıyla uzadığını ancak buna rağmen desteğini esirgemediğini dile getirdi.Eşinin yüksek lisans eğitimi için aka emek verdiğini anlatım eden Orak, “Onun çocukluk hayaliydi. Bu hayalini beraber gerçekleştirmek benim için fazla aka bir mutluluktu. Bulduğu türe adımı vermesi beni manevi olarak fazla mesut etti. Bundan sonra da seve seve desteğimi devam ettireceğim.” dedi.Kaynak: AA / Ekim Devrim Manduz – Eğitim